Đạo Phật không mê tín! Người đi tìm Chánh Pháp

Thuật ngữ Pāḷi

Anuruddhappaṭiviruddha


Anuruddhappaṭiviruddha là từ ghép gồm hai quá khứ phân từ: anuruddha (bị cuốn hút, thuận theo, ngả về, ưa thích) và paṭiviruddha (chống lại, đối nghịch, phản kháng). Thuật ngữ này chỉ khuynh hướng tâm nghiêng về điều mình ưa và chống lại điều mình không ưa, tức hai phản ứng đối lập của tâm trước các đối tượng.

Trong ngữ cảnh kinh điển, anuruddhappaṭiviruddha là khuynh hướng thích – ghét ở mức tâm lý ban đầu, chưa đồng nghĩa với tham – sân.

Thuật ngữ đề nghị:

thích – ghét

Các cách dịch khác có thể xem xét là thuận – nghịch hoặc theo – chống. Trong tiếng Việt, "thuận", hoặc theo chủ yếu mang nghĩa đồng ý hoặc không trái ngược, chứ chưa gợi rõ xu hướng bị cuốn hút, nghiêng về hay kéo về phía đối tượng, nên tính đối xứng với "chống đối" cũng không thật sự rõ ràng.