Kinh Lomasakaṅgiya về Một Đêm Tốt Lành

Trung Bộ Kinh số 134

Lomasakaṅgiyabhaddekaratta Sutta

Dịch giả: Trí Nguyên Phương

Tôi nghe như vầy.

Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, tu viện của ông Anāthapiṇḍika.

Lúc bấy giờ, tôn giả Lomasakaṅgiya trú ở xứ người Sakya, tại Kapilavatthu, tu viện Nigrodha.

Rồi khi đêm đã gần tàn, thiên tử Candana với dung sắc rực rỡ, chiếu sáng toàn khắp tu viện Nigrodha, đi đến chỗ tôn giả Lomasakaṅgiya; sau khi đến, vị ấy đứng sang một bên. Đứng sang một bên, thiên tử Candana nói với tôn giả Lomasakaṅgiya như sau:

– Này Tỳ-kheo, ông có ghi nhớ phần tổng quát và chi tiết của ‘Một Đêm Tốt Lành’ không?

– Này hiền giả, tôi không ghi nhớ phần tổng quát và chi tiết của ‘Một Đêm Tốt Lành’. Nhưng còn hiền giả, hiền giả có ghi nhớ phần tổng quát và chi tiết của ‘Một Đêm Tốt Lành’ không?

– Này Tỳ-kheo, tôi cũng không ghi nhớ phần tổng quát và chi tiết của ‘Một Đêm Tốt Lành’. Nhưng này Tỳ-kheo, ông có ghi nhớ bài kệ ‘Một Đêm Tốt Lành’ không?

– Này hiền giả, tôi không ghi nhớ bài kệ ‘Một Đêm Tốt Lành’. Nhưng còn hiền giả, hiền giả có ghi nhớ bài kệ ‘Một Đêm Tốt Lành’ không?

– Này Tỳ-kheo, tôi có ghi nhớ bài kệ ‘Một Đêm Tốt Lành’.

– Này hiền giả, hiền giả ghi nhớ bài kệ ‘Một Đêm Tốt Lành’ như thế nào?

– Này Tỳ-kheo, có một thời Thế Tôn trú giữa chư thiên Tāvatiṃsa, dưới gốc cây Pāricchattaka, trên phiến đá Paṇḍukambala. Tại đó, Thế Tôn đã thuyết cho chư thiên Tāvatiṃsa phần tổng quát và chi tiết của ‘Một Đêm Tốt Lành’ như sau:

Không chạy theo quá khứ, không mong đợi tương lai;
Quá khứ đã qua rồi, tương lai thì chưa đến.

Các pháp đang hiện hữu, tuệ quán ngay nơi ấy;
Vững vàng không lay chuyển, người trí khéo nuôi dưỡng.

Hôm nay phải nỗ lực, ai biết ngày mai chết;
Không ai mặc cả được, đại quân của thần chết.

Sống nỗ lực như vậy, ngày đêm không xao nhãng;
Người có một đêm lành, bậc Mâu-ni gọi vậy.

Này Tỳ-kheo, tôi ghi nhớ bài kệ ‘Một Đêm Tốt Lành’ như vậy. Hãy học tập phần tổng quát và chi tiết của ‘Một Đêm Tốt Lành’, hãy học thông suốt phần tổng quát và chi tiết của ‘Một Đêm Tốt Lành’, hãy ghi nhớ phần tổng quát và chi tiết của ‘Một Đêm Tốt Lành’. Này Tỳ-kheo, phần tổng quát và chi tiết của ‘Một Đêm Tốt Lành’ mang lại lợi ích và là khởi đầu của phạm hạnh.

Thiên tử Candana nói như vậy. Nói xong, vị ấy liền biến mất ngay tại chỗ ấy.

Sau khi đêm ấy qua đi, tôn giả Lomasakaṅgiya thu dọn chỗ ở, mang theo y bát, lên đường du hành về phía Sāvatthī. Du hành qua từng chặng, tôn giả đã đến Sāvatthī, Jetavana, tu viện của ông Anāthapiṇḍika, rồi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, Tôn giả đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Khi đã ngồi xuống một bên, tôn giả Lomasakaṅgiya bạch Thế Tôn như sau:

– Bạch Thế Tôn, có một thời con trú ở xứ người Sakya, tại Kapilavatthu, tu viện Nigrodha. Rồi khi đêm đã gần tàn, một vị thiên có dung sắc rực rỡ, chiếu sáng toàn khắp tu viện Nigrodha, đi đến chỗ con; sau khi đến, vị ấy đứng sang một bên. Đứng sang một bên, vị thiên ấy nói với con như sau:

‘Này Tỳ-kheo, ông có ghi nhớ phần tổng quát và chi tiết của “Một Đêm Tốt Lành” không?’
Khi nghe như vậy, bạch Thế Tôn, con nói với vị thiên ấy:
‘Này hiền giả, tôi không ghi nhớ phần tổng quát và chi tiết của “Một Đêm Tốt Lành”. Nhưng còn hiền giả, hiền giả có ghi nhớ phần tổng quát và chi tiết của “Một Đêm Tốt Lành” không?’
‘Này Tỳ-kheo, tôi cũng không ghi nhớ phần tổng quát và chi tiết của “Một Đêm Tốt Lành”. Nhưng này Tỳ-kheo, ông có ghi nhớ các bài kệ “Một Đêm Tốt Lành” không?’
‘Này hiền giả, tôi không ghi nhớ các bài kệ “Một Đêm Tốt Lành”. Nhưng còn hiền giả, hiền giả có ghi nhớ các bài kệ “Một Đêm Tốt Lành” không?’
‘Này Tỳ-kheo, tôi có ghi nhớ các bài kệ “Một Đêm Tốt Lành”.’
‘Nhưng này hiền giả, hiền giả ghi nhớ các bài kệ “Một Đêm Tốt Lành” như thế nào?’
‘Này Tỳ-kheo, có một thời Thế Tôn trú giữa chư thiên Tāvatiṃsa, dưới gốc cây Pāricchattaka, trên phiến đá Paṇḍukambala. Tại đó, Thế Tôn đã thuyết cho chư thiên Tāvatiṃsa phần tổng quát và chi tiết của “Một Đêm Tốt Lành” như sau: “Không chạy theo quá khứ… (như trên) … bậc Mâu-ni gọi vậy.”’
‘Này Tỳ-kheo, tôi ghi nhớ bài kệ “Một Đêm Tốt Lành” như vậy. Hãy học tập phần tổng quát và chi tiết của “Một Đêm Tốt Lành”, hãy học thông suốt phần tổng quát và chi tiết của “Một Đêm Tốt Lành”, hãy ghi nhớ phần tổng quát và chi tiết của “Một Đêm Tốt Lành”. Này Tỳ-kheo, phần tổng quát và chi tiết của “Một Đêm Tốt Lành” mang lại lợi ích và là khởi đầu của phạm hạnh.’

Bạch Thế Tôn, vị thiên ấy đã nói như vậy; nói xong, vị ấy liền biến mất ngay tại chỗ ấy.

Bạch Thế Tôn, lành thay nếu Thế Tôn giảng phần tổng quát và chi tiết của ‘Một Đêm Tốt Lành’ cho con.

– Này Tỳ-kheo, ông có biết vị thiên ấy không?

– Bạch Thế Tôn, con không biết vị thiên ấy.

– Này Tỳ-kheo, vị thiên ấy tên là Candana. Này Tỳ-kheo, vị thiên Candana nghe pháp một cách hết sức coi trọng, khéo để tâm vào đó, dồn toàn tâm ý và chăm chú lắng nghe.

Vậy thì, này Tỳ-kheo, hãy lắng nghe và khéo để tâm, Ta sẽ nói.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Lomasakaṅgiya đáp lời Thế Tôn.

Thế Tôn nói như sau:

Không chạy theo quá khứ, không mong đợi tương lai;
Quá khứ đã qua rồi, tương lai thì chưa đến.

Các pháp đang hiện hữu, tuệ quán ngay nơi ấy;
Vững vàng không lay chuyển, người trí khéo nuôi dưỡng.

Hôm nay phải nỗ lực, ai biết ngày mai chết;
Không ai mặc cả được, đại quân của thần chết.

Sống nỗ lực như vậy, ngày đêm không xao nhãng;
Người có một đêm lành, bậc Mâu-ni gọi vậy.

Này Tỳ-kheo, thế nào là chạy theo quá khứ?
‘Trong quá khứ ta đã có sắc như vậy’, kèm theo sự thích thú trong đó.
‘Trong quá khứ ta đã có cảm thọ như vậy’, kèm theo sự thích thú trong đó.
‘Trong quá khứ ta đã có tưởng như vậy’, kèm theo sự thích thú trong đó.
‘Trong quá khứ ta đã có các hành như vậy’, kèm theo sự thích thú trong đó.
‘Trong quá khứ ta đã có thức như vậy’, kèm theo sự thích thú trong đó.
Này Tỳ-kheo, như vậy là chạy theo quá khứ.

Này Tỳ-kheo, thế nào là không chạy theo quá khứ?
‘Trong quá khứ ta đã có sắc như vậy’, không kèm theo sự thích thú trong đó.
‘Trong quá khứ ta đã có cảm thọ như vậy’, không kèm theo sự thích thú trong đó.
‘Trong quá khứ ta đã có tưởng như vậy’, không kèm theo sự thích thú trong đó.
‘Trong quá khứ ta đã có các hành như vậy’, không kèm theo sự thích thú trong đó.
‘Trong quá khứ ta đã có thức như vậy’, không kèm theo sự thích thú trong đó.
Này Tỳ-kheo, như vậy là không chạy theo quá khứ.

Này Tỳ-kheo, thế nào là mong đợi tương lai?
‘Trong tương lai ta sẽ có sắc như vậy’, kèm theo sự thích thú trong đó.
‘Trong tương lai ta sẽ có cảm thọ như vậy’, kèm theo sự thích thú trong đó.
‘Trong tương lai ta sẽ có tưởng như vậy’, kèm theo sự thích thú trong đó.
‘Trong tương lai ta sẽ có các hành như vậy’, kèm theo sự thích thú trong đó.
‘Trong tương lai ta sẽ có thức như vậy’, kèm theo sự thích thú trong đó.
Này Tỳ-kheo, như vậy là mong đợi tương lai.

Này Tỳ-kheo, thế nào là không mong đợi tương lai?
‘Trong tương lai ta sẽ có sắc như vậy’, không kèm theo sự thích thú trong đó.
‘Trong tương lai ta sẽ có cảm thọ như vậy’, không kèm theo sự thích thú trong đó.
‘Trong tương lai ta sẽ có tưởng như vậy’, không kèm theo sự thích thú trong đó.
‘Trong tương lai ta sẽ có các hành như vậy’, không kèm theo sự thích thú trong đó.
‘Trong tương lai ta sẽ có thức như vậy’, không kèm theo sự thích thú trong đó.
Này Tỳ-kheo, như vậy là không mong đợi tương lai.

Này Tỳ-kheo, thế nào là bị cuốn theo các pháp hiện tại?
Ở đây, này Tỳ-kheo, có kẻ vô văn phàm phu, không thân cận các bậc Thánh, không thông thạo pháp của các bậc Thánh, không được rèn luyện trong pháp của các bậc Thánh; không thân cận các bậc Chân nhân, không thông thạo pháp của các bậc Chân nhân, không được rèn luyện trong pháp của các bậc Chân nhân;
xem sắc là tự ngã, hoặc xem tự ngã có sắc, hoặc xem sắc ở trong tự ngã, hoặc xem tự ngã ở trong sắc;
xem cảm thọ là tự ngã, hoặc xem tự ngã có cảm thọ, hoặc xem cảm thọ ở trong tự ngã, hoặc xem tự ngã ở trong cảm thọ;
xem tưởng là tự ngã, hoặc xem tự ngã có tưởng, hoặc xem tưởng ở trong tự ngã, hoặc xem tự ngã ở trong tưởng;
xem các hành là tự ngã, hoặc xem tự ngã có các hành, hoặc xem các hành ở trong tự ngã, hoặc xem tự ngã ở trong các hành;
xem thức là tự ngã, hoặc xem tự ngã có thức, hoặc xem thức ở trong tự ngã, hoặc xem tự ngã ở trong thức.
Này Tỳ-kheo, như vậy là bị cuốn theo các pháp hiện tại.

Này Tỳ-kheo, thế nào là không bị cuốn theo các pháp hiện tại?
Ở đây, Tỳ-kheo, có vị đa văn Thánh đệ tử, thân cận các bậc Thánh, thông thạo pháp của các bậc Thánh, được rèn luyện trong pháp của các bậc Thánh; thân cận các bậc Chân nhân, thông thạo pháp của các bậc Chân nhân, được rèn luyện trong pháp của các bậc Chân nhân;
không xem sắc là tự ngã, không xem tự ngã có sắc, không xem sắc ở trong tự ngã, không xem tự ngã ở trong sắc;
không xem cảm thọ là tự ngã, không xem tự ngã có cảm thọ, không xem cảm thọ ở trong tự ngã, không xem tự ngã ở trong cảm thọ;
không xem tưởng là tự ngã, không xem tự ngã có tưởng, không xem tưởng ở trong tự ngã, không xem tự ngã ở trong tưởng;
không xem các hành là tự ngã, không xem tự ngã có các hành, không xem các hành ở trong tự ngã, không xem tự ngã ở trong các hành;
không xem thức là tự ngã, không xem tự ngã có thức, không xem thức ở trong tự ngã, không xem tự ngã ở trong thức.
Này Tỳ-kheo, như vậy là không bị cuốn theo các pháp hiện tại.

Không chạy theo quá khứ, không mong đợi tương lai;
Quá khứ đã qua rồi, tương lai thì chưa đến.

Các pháp đang hiện hữu, tuệ quán ngay nơi ấy;
Vững vàng không lay chuyển, người trí khéo nuôi dưỡng.

Hôm nay phải nỗ lực, ai biết ngày mai chết;
Không ai mặc cả được, đại quân của thần chết.

Sống nỗ lực như vậy, ngày đêm không xao nhãng;
Người có một đêm lành, bậc Mâu-ni gọi vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy, tôn giả Lomasakaṅgiya hoan hỷ đón nhận lời Thế Tôn dạy.