Kinh Sāleyyaka

---

Tôi nghe như vầy.

Một thời, Thế Tôn đang du hành trong xứ Kosala, cùng với đại Tăng đoàn Tỳ-kheo, đến một ngôi làng của các Bà-la-môn người Kosala tên là Sālā.

Các Bà-la-môn và gia chủ ở Sālā đã nghe rằng:

‘Này các vị, Sa-môn Gotama, con trai dòng dõi Sakya, xuất gia từ dòng dõi Sakya, đang du hành trong xứ Kosala cùng với đại Tăng đoàn Tỳ-kheo, đã đến Sālā. Sa-môn Gotama có danh tiếng tốt đẹp được lan truyền như sau: “Vị Thế Tôn ấy, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn”. Sau khi tự mình thắng tri và chứng ngộ, Ngài tuyên thuyết cho thế gian này – bao gồm chư Thiên, Māra, Phạm thiên; cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người. Ngài thuyết giảng Chánh Pháp toàn thiện ở đoạn đầu, toàn thiện ở đoạn giữa, toàn thiện ở đoạn cuối, đầy đủ nghĩa và văn. Ngài truyền dạy đời sống phạm hạnh viên mãn và thanh tịnh. Thật lành thay nếu được yết kiến những bậc A-la-hán như vậy!’

Rồi các Bà-la-môn và gia chủ ở Sālā đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, một số người đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Một số người chào hỏi Thế Tôn theo phép lịch sự và lễ nghĩa, rồi ngồi xuống một bên. Một số người chắp tay kính lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Một số người xưng tên và dòng họ trước mặt Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Một số người im lặng rồi ngồi xuống một bên. Khi các Bà-la-môn và gia chủ ở Sālā đã ngồi xuống một bên, họ thưa với Thế Tôn như sau:

– Thưa tôn giả Gotama, do nhân gì, do duyên gì mà một số chúng sinh sau khi thân hoại mạng chung sinh vào cảnh khổ, ác thú, đọa xứ, địa ngục? Thưa tôn giả Gotama, do nhân gì, do duyên gì mà một số chúng sinh sau khi thân hoại mạng chung sinh vào thiện thú, thiên giới?

– Này các gia chủ, do nhân hành xử phi pháp và bất chính mà một số chúng sinh sau khi thân hoại mạng chung sinh vào cảnh khổ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này các gia chủ, do nhân hành xử đúng pháp và chân chính mà một số chúng sinh sau khi thân hoại mạng chung sinh vào thiện thú, thiên giới.

– Thưa tôn giả Gotama, chúng tôi không hiểu rõ ý nghĩa điều tôn giả Gotama vừa nói vắn tắt mà chưa phân tích chi tiết. Xin tôn giả Gotama hãy thuyết pháp để chúng tôi có thể hiểu rõ ý nghĩa điều ấy.

– Vậy thì, này các gia chủ, hãy lắng nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

– Vâng, thưa Tôn giả.

Các Bà-la-môn và gia chủ ở Sālā đã đáp lời Thế Tôn.

Thế Tôn nói như sau:

– Này các gia chủ, có ba loại hành xử phi pháp và bất chính về thân, có bốn loại hành xử phi pháp và bất chính về lời nói, và có ba loại hành xử phi pháp và bất chính về ý.

– Thế nào là ba loại hành xử phi pháp và bất chính về thân?

Ở đây, này các gia chủ, có người là kẻ sát sinh, hung bạo, tay đẫm máu, quen thói giết hại và hành hạ, không có lòng thương xót đối với các chúng sinh.

Lại nữa, có người là kẻ lấy của không cho. Bất cứ tài sản và vật dụng nào của người khác, dù ở trong làng hay trong rừng, người ấy lấy vật không được cho, tức là trộm cắp.

Lại nữa, có người là kẻ tà hạnh trong các dục. Người ấy quan hệ với những người nữ được mẹ bảo vệ, được cha bảo vệ, được cha mẹ bảo vệ, được anh em trai bảo vệ, được chị em gái bảo vệ, được thân quyến bảo vệ, được dòng họ bảo vệ, được chuẩn mực bảo vệ, đã có chồng, được pháp luật bảo vệ, thậm chí mới được đính ước.

Như vậy, này các gia chủ, đó là ba loại hành xử phi pháp và bất chính về thân.

– Thế nào là bốn loại hành xử phi pháp và bất chính về lời nói?

Ở đây, này các gia chủ, có người là kẻ nói dối. Người ấy ở giữa công đường, hoặc giữa hội chúng, hoặc giữa thân quyến, hoặc giữa nghiệp đoàn, hoặc giữa triều đình; được đưa đến để làm chứng và bị hỏi rằng: ‘Này người kia, điều gì ông biết thì hãy nói.’ Người ấy không biết nhưng nói: ‘tôi biết’; biết nhưng nói: ‘tôi không biết’; không thấy nhưng nói: ‘tôi thấy’; thấy nhưng nói: ‘tôi không thấy’. Như vậy, vì bản thân, vì người khác, hay vì một chút lợi lộc nào đó, người ấy cố ý nói dối.

Lại nữa, có người là kẻ nói lời chia rẽ. Nghe ở đây đem nói ở kia để gây chia rẽ những người này; nghe ở kia đem nói ở đây để gây chia rẽ những người kia. Như vậy, người ấy chia rẽ những ai đang hòa hợp, thúc đẩy những ai đã chia rẽ, lấy sự chia rẽ làm niềm vui, hoan hỷ trong sự chia rẽ, vui thích trong sự chia rẽ – người ấy nói lời đưa đến chia rẽ.

Lại nữa, có người là kẻ nói lời thô ác. Người ấy nói những lời gây tổn thương, cộc cằn, cay nghiệt, xúc phạm người khác, xuất phát từ sân giận, đưa đến không an định – người ấy nói những lời như vậy.

Lại nữa, có người là kẻ nói lời phù phiếm. Người ấy nói không đúng lúc, nói điều không thật, nói điều vô ích, nói không đúng Pháp, nói không đúng Luật. Người ấy nói những lời không đáng ghi nhớ, không đúng thời, không có căn cứ, không có chừng mực và không mang lại lợi ích.

Như vậy, này các gia chủ, đó là bốn loại hành xử phi pháp và bất chính về lời nói.

– Thế nào là ba loại hành xử phi pháp và bất chính về ý?

Ở đây, này các gia chủ, có người là kẻ tham lam. Đối với tài sản và vật dụng của người khác, người ấy sinh lòng tham: ‘Ước gì những gì của người khác đều là của tôi!’

Lại nữa, có người có tâm ác ý, có ý nghĩ ác độc: ‘Mong sao những chúng sinh này bị giết, bị tàn sát, bị tiêu diệt, bị hủy diệt, hoặc không tồn tại nữa!’

Lại nữa, có người là kẻ có tà kiến, có cái thấy điên đảo: ‘Không có bố thí, không có tế lễ, không có cúng dường, không có quả và quả báo của các nghiệp thiện và ác; không có đời này, không có đời sau; không có mẹ, không có cha; không có chúng sinh hóa sinh; trong thế gian không có các bậc Sa-môn hay Bà-la-môn đã đi đúng đường, hành trì đúng đắn, tự mình thắng tri và chứng ngộ đời này và đời sau rồi tuyên bố điều ấy.’

Như vậy, này các gia chủ, đó là ba loại hành xử phi pháp và bất chính về ý. Do nhân hành xử phi pháp và bất chính mà một số chúng sinh sau khi thân hoại mạng chung sinh vào cảnh khổ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

– Này các gia chủ, có ba loại hành xử đúng pháp và chân chính về thân, có bốn loại hành xử đúng pháp và chân chính về lời nói, và có ba loại hành xử đúng pháp và chân chính về ý.

– Thế nào là ba loại hành xử đúng pháp và chân chính về thân?

Ở đây, này các gia chủ, có người từ bỏ sát sinh, tránh xa sát sinh, đặt xuống gậy và vũ khí, biết hổ thẹn, có lòng trắc ẩn, sống thương xót vì lợi ích của tất cả chúng sinh.

Lại nữa, có người từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy của không cho. Bất cứ tài sản và vật dụng nào của người khác, dù trong làng hay trong rừng, người ấy không lấy vật không được cho, tức là không trộm cắp.

Lại nữa, có người từ bỏ tà hạnh trong các dục, tránh xa tà hạnh trong các dục. Người ấy không quan hệ với những người nữ được mẹ bảo vệ, được cha bảo vệ, được cha mẹ bảo vệ, được anh em trai bảo vệ, được chị em gái bảo vệ, được thân quyến bảo vệ, được dòng họ bảo vệ, được chuẩn mực bảo vệ, đã có chồng, được pháp luật bảo vệ, thậm chí mới được đính ước.

Như vậy, này các gia chủ, đó là ba loại hành xử đúng pháp và chân chính về thân.

– Thế nào là bốn loại hành xử đúng pháp và chân chính về lời nói?

Ở đây, này các gia chủ, có người từ bỏ nói dối, tránh xa nói dối. Người ấy ở giữa công đường, hoặc giữa hội chúng, hoặc giữa thân quyến, hoặc giữa nghiệp đoàn, hoặc giữa triều đình; được đưa đến để làm chứng và bị hỏi rằng: ‘Này người kia, điều gì ông biết thì hãy nói.’ Người ấy không biết thì nói: ‘tôi không biết’; biết thì nói: ‘tôi biết’; không thấy thì nói: ‘tôi không thấy’; thấy thì nói: ‘tôi thấy’. Như vậy, dù vì bản thân, vì người khác, hay vì một chút lợi lộc nào đó, người ấy cũng không cố ý nói dối.

Lại nữa, có người từ bỏ lời nói chia rẽ, tránh xa lời nói chia rẽ. Nghe ở đây không đem nói ở kia để gây chia rẽ những người này; nghe ở kia không đem nói ở đây để gây chia rẽ những người kia. Như vậy, người ấy hàn gắn những ai đã chia rẽ, duy trì những ai đang hòa hợp, lấy hòa hợp làm niềm vui, hoan hỷ trong hòa hợp, vui thích trong hòa hợp – người ấy nói lời đưa đến hòa hợp.

Lại nữa, có người từ bỏ lời nói thô ác, tránh xa lời nói thô ác. Người ấy nói những lời nhã nhặn, êm tai, dễ mến, chạm đến lòng người, lịch sự, được nhiều người ưa thích, làm hài lòng nhiều người – người ấy nói những lời như vậy.

Lại nữa, có người từ bỏ lời nói phù phiếm, tránh xa lời nói phù phiếm. Người ấy nói đúng lúc, nói sự thật, nói điều lợi ích, nói đúng Pháp, nói đúng Luật. Người ấy nói những lời đáng ghi nhớ, đúng thời, có căn cứ, có chừng mực và mang lại lợi ích.

Như vậy, này các gia chủ, đó là bốn loại hành xử đúng pháp và chân chính về lời nói.

– Thế nào là ba loại hành xử đúng pháp và chân chính về ý?

Ở đây, này các gia chủ, có người không tham lam. Đối với tài sản và vật dụng của người khác, người ấy không sinh lòng tham: ‘Ước gì những gì của người khác đều là của tôi!’

Lại nữa, có người có tâm không ác ý, có ý nghĩ thiện lành: ‘Mong sao những chúng sinh này không oán thù, không làm hại, không khổ sầu và sống an vui!’

Lại nữa, có người có chánh kiến, có cái thấy đúng đắn: ‘Có bố thí, có tế lễ, có cúng dường, có quả và quả báo của các nghiệp thiện ác; có đời này, có đời sau; có mẹ, có cha; có chúng sinh hóa sinh; trong thế gian có các bậc Sa-môn hay Bà-la-môn đã đi đúng đường, hành trì đúng đắn, tự mình thắng tri và chứng ngộ đời này và đời sau rồi tuyên bố điều ấy.’

Như vậy, này các gia chủ, đó là ba loại hành xử đúng pháp và chân chính về ý. Do nhân hành xử đúng pháp và chân chính mà một số chúng sinh sau khi thân hoại mạng chung sinh vào thiện thú, thiên giới.

– Này các gia chủ, nếu một người hành xử đúng pháp và chân chính mong rằng: ‘Ước gì sau khi thân hoại mạng chung, tôi được sinh vào hàng các đại gia tộc Sát-đế-lỵ.’ Sự kiện như vậy có thể xảy ra, rằng sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sẽ được sinh vào hàng các đại gia tộc Sát-đế-lỵ. Vì sao vậy? Vì người ấy hành xử đúng pháp và chân chính.

Này các gia chủ, nếu một người hành xử đúng pháp và chân chính mong rằng: ‘Ước gì sau khi thân hoại mạng chung, tôi được sinh vào hàng các đại gia tộc Bà-la-môn.’ Sự kiện như vậy có thể xảy ra, rằng sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sẽ được sinh vào hàng các đại gia tộc Bà-la-môn. Vì sao vậy? Vì người ấy hành xử đúng pháp và chân chính.

Này các gia chủ, nếu một người hành xử đúng pháp và chân chính mong rằng: ‘Ước gì sau khi thân hoại mạng chung, tôi được sinh vào hàng các đại gia tộc gia chủ.’ Sự kiện như vậy có thể xảy ra, rằng sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sẽ được sinh vào hàng các đại gia tộc gia chủ. Vì sao vậy? Vì người ấy hành xử đúng pháp và chân chính.

Này các gia chủ, nếu một người hành xử đúng pháp và chân chính mong rằng: ‘Ước gì sau khi thân hoại mạng chung, tôi được sinh vào hàng chư thiên Cātumahārājika.’ Sự kiện như vậy có thể xảy ra, rằng sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sẽ được sinh vào hàng chư thiên Cātumahārājika. Vì sao vậy? Vì người ấy hành xử đúng pháp và chân chính.

Này các gia chủ, nếu một người hành xử đúng pháp và chân chính mong rằng: ‘Ước gì sau khi thân hoại mạng chung, tôi được sinh vào hàng chư thiên Tāvatiṃsa… chư thiên Yāma… chư thiên Tusita… chư thiên Nimmānarati… chư thiên Paranimmitavasavatti… chư thiên Brahmakāyika.’ Sự kiện như vậy có thể xảy ra, rằng sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sẽ được sinh vào hàng chư thiên Brahmakāyika. Vì sao vậy? Vì người ấy hành xử đúng pháp và chân chính.

Này các gia chủ, nếu một người hành xử đúng pháp và chân chính mong rằng: ‘Ước gì sau khi thân hoại mạng chung, tôi được sinh vào hàng chư thiên Ābha.’ Sự kiện như vậy có thể xảy ra, rằng sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sẽ được sinh vào hàng chư thiên Ābha. Vì sao vậy? Vì người ấy hành xử đúng pháp và chân chính.

Này các gia chủ, nếu một người hành xử đúng pháp và chân chính mong rằng: ‘Ước gì sau khi thân hoại mạng chung, tôi được sinh vào hàng chư thiên Parittābha … chư thiên Appamāṇābha… chư thiên Ābhassara… chư thiên Parittasubha… chư thiên Appamāṇasubha… chư thiên Subhakiṇha… chư thiên Vehapphala… chư thiên Aviha… chư thiên Atappa… chư thiên Sudassa… chư thiên Sudassi… chư thiên Akaniṭṭha… chư thiên Không vô biên xứ … chư thiên Thức vô biên xứ… chư thiên Vô sở hữu xứ… chư thiên Phi tưởng phi phi tưởng xứ.’ Sự kiện như vậy có thể xảy ra, rằng sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sẽ được sinh vào hàng chư thiên Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Vì sao vậy? Vì người ấy hành xử đúng pháp và chân chính.

– Này các gia chủ, nếu một người hành xử đúng pháp và chân chính mong rằng: ‘Ước gì do sự đoạn tận các lậu hoặc, sau khi tự mình thắng tri và chứng ngộ, tôi chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại, tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc.’ Sự kiện như vậy có thể xảy ra, rằng do sự đoạn tận các lậu hoặc, sau khi tự mình thắng tri và chứng ngộ, người ấy chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại, tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc. Vì sao vậy? Vì người ấy hành xử đúng pháp và chân chính.

Khi nghe như vậy, các Bà-la-môn và gia chủ ở Sālā thưa với Thế Tôn rằng:

– Thật vi diệu, thưa tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa tôn giả Gotama! Ví như lật lại những gì bị lật úp, mở ra những gì bị che kín, chỉ đường cho người lạc lối, thắp đèn trong bóng tối để người có mắt thấy các sắc; cũng vậy, Pháp đã được tôn giả Gotama làm sáng tỏ bằng nhiều phương diện. Chúng con xin nương tựa nơi tôn giả Gotama, Pháp và Tăng đoàn Tỳ-kheo. Xin tôn giả Gotama hãy ghi nhận chúng con là những cư sĩ đã quy y, từ hôm nay cho đến trọn đời.